Przejdź do treści

Dziennik wiadomości z całej Polski

niedziela, 22 listopada 2026
Gospodarka

CBAM: import z 2026 roku rozliczysz w 2027. Co przygotować?

Pierwsza deklaracja i umorzenie certyfikatów za import z 2026 roku mają termin do 30 września 2027. Wyjaśniamy próg 50 ton, dane o emisjach i podział odpowiedzialności.

CBAM: import z 2026 roku rozliczysz w 2027. Co przygotować?
CBAM: import z 2026 roku rozliczysz w 2027. Co przygotować?
Import objęty CBAM dokonany w 2026 roku może wymagać rozliczenia finansowego dopiero w 2027 roku. Nie oznacza to, że do tego czasu przedsiębiorca nie ma nic do zrobienia. Trzeba ustalić zakres towarów, monitorować próg, zapewnić właściwy status zgłaszającego i gromadzić dane o emisjach. Pierwsza roczna deklaracja i umorzenie odpowiedniej liczby certyfikatów za 2026 rok mają termin do 30 września 2027 roku. [1]

Po co powstał CBAM

CBAM jest unijnym mechanizmem dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji. Jego celem jest powiązanie kosztu emisji związanych z produkcją określonych importowanych towarów z kosztami ponoszonymi w unijnym systemie handlu emisjami. Komisja Europejska wskazuje na ograniczanie ryzyka przenoszenia wysokoemisyjnej produkcji poza UE lub zastępowania unijnych produktów bardziej emisyjnym importem. [2]
Nie jest to zwykła dopłata o jednym procencie wartości każdej zagranicznej faktury. Mechanizm wiąże się z zakresem towarowym, emisjami wbudowanymi w produkcję oraz zasadami obliczenia zobowiązania. Sama cena zakupu nie pozwala więc wyznaczyć kosztu CBAM. Dwa towary o podobnej wartości handlowej mogą mieć inną charakterystykę produkcji i dokumentację emisji.
Z punktu widzenia firmy CBAM łączy trzy obszary, które wcześniej mogły być obsługiwane osobno: odprawę celną, dane o produkcie i planowanie finansowe. Jeśli każdy dział widzi tylko własny fragment, łatwo zgubić informację potrzebną do rocznego rozliczenia. Dlatego przygotowanie warto zacząć od ustalenia przepływu danych, a nie od poszukiwania jednej gotowej stawki do doliczenia klientowi.

Jakie towary trzeba sprawdzić

Podstawowe grupy obejmują określone towary z sektorów cementu, żelaza i stali, aluminium, nawozów, wodoru oraz energii elektrycznej. O objęciu konkretnym obowiązkiem rozstrzyga jednak właściwy zakres określony przepisami i klasyfikacja towaru, a nie potoczna nazwa branży. Wykaz oraz akty wykonawcze należy sprawdzać dla rzeczywiście importowanych produktów. [3]
Firma nie powinna zakładać, że każdy wyrób zawierający stal automatycznie podlega tym samym zasadom co stalowy surowiec. Równie ryzykowny jest odwrotny skrót: uznanie, że skoro działalność ma charakter handlowy, a nie przemysłowy, CBAM jej nie dotyczy. Mechanizm odnosi się do określonego przywozu, a nie wyłącznie do przedsiębiorstw produkujących w UE.
Pierwszym praktycznym dokumentem jest więc lista pozycji towarowych z kodami CN, opisem, masą netto, krajem pochodzenia i danymi podmiotu występującego jako importer. Nazwy z katalogu sprzedażowego warto powiązać z dokumentami celnymi. Bez tego można prowadzić staranną ewidencję, która obejmuje niewłaściwe towary albo pomija istotną część przywozu.

Jak działa próg 50 ton

Uproszczenie wprowadzone rozporządzeniem UE 2025/2083 obejmuje roczny jednolity próg masy netto 50 ton dla odpowiednich towarów CBAM. Nie jest to limit na pojedynczą przesyłkę ani odrębna pula dla każdego dostawcy. Zasady agregacji i zakres zwolnienia wynikają z przepisów. Wodór i energia elektryczna nie korzystają z tego masowego zwolnienia na tych samych zasadach. [4]
W praktyce oznacza to potrzebę śledzenia przywozu w skali całego roku. Hipotetyczny importer, który sprowadza wiele małych partii, nie może ocenić sytuacji na podstawie jednej lekkiej przesyłki. Jeśli w kolejnych miesiącach suma zbliża się do progu, potrzebna jest wcześniejsza reakcja. Planowanie dopiero po przekroczeniu może pozostawić zbyt mało czasu na właściwe formalności.
Rozporządzenie przewiduje, że po przekroczeniu progu obowiązki odnoszą się do właściwego przywozu w danym roku, nie tylko do masy ponad granicą. Dlatego dane o wcześniejszych partiach również trzeba umieć odtworzyć. Uproszczenie ma ograniczać obciążenie małych importerów, lecz nie powinno być rozumiane jako zachęta do dzielenia zamówień lub omijania zasad agregacji. [4]

Kto odpowiada za deklarację

W okresie docelowym obowiązki realizuje upoważniony zgłaszający CBAM. Może nim być importer albo, w odpowiedniej sytuacji, pośredni przedstawiciel celny, który przyjął tę rolę. Komisja w wytycznych podkreśla potrzebę jasnego przypisania odpowiedzialności za każdą tonę przywożonego towaru: nie powinna być ani pominięta, ani zgłoszona podwójnie. [5]
Powierzenie agencji obsługi zgłoszenia celnego nie oznacza automatycznie, że przejęła ona wszystkie obowiązki CBAM. Zakres współpracy trzeba ustalić wprost. Kto ma status, kto kontaktuje się z producentem, kto otrzymuje dokumenty weryfikacyjne i kto składa roczną deklarację? Te ustalenia powinny być jasne przed kolejnymi dostawami.
Warto także rozróżnić osobę technicznie wprowadzającą dane od podmiotu odpowiedzialnego prawnie. Pracownik może przygotować ewidencję, a zewnętrzny doradca pomóc w obliczeniach, ale nie zastępuje to właściwego przypisania roli zgłaszającego. Dobra organizacja opiera się na wiedzy, kto zatwierdza wynik i kto ma dostęp do dokumentów potwierdzających liczby.

Dlaczego 2026 i 2027 pojawiają się jednocześnie

Okres docelowy CBAM rozpoczął się 1 stycznia 2026 roku. Pierwsze rozliczenie roczne obejmuje przywóz dokonany właśnie w tym roku. Zakup certyfikatów dotyczących tego importu ma być możliwy od lutego 2027 roku, natomiast termin pierwszej deklaracji oraz umorzenia przypada do 30 września 2027 roku. Data zakupu certyfikatu nie przesuwa momentu, od którego należy ewidencjonować właściwy import. [1]
To podobna różnica jak między okresem, którego dotyczy rozliczenie, a dniem jego wykonania. Przedsiębiorca może planować przepływ pieniężny na kolejny rok, a jednocześnie już teraz potrzebować danych o dostawach. Jeśli dokumentację zacznie zbierać dopiero w chwili uruchomienia sprzedaży certyfikatów, odtworzenie informacji od zagranicznego producenta może okazać się trudniejsze.
Starsze poradniki opisujące kwartalne raportowanie z okresu przejściowego nie wystarczają do przygotowania rocznej deklaracji w systemie docelowym. Komisja publikuje osobne akty i wytyczne dotyczące obecnej fazy. W firmowej instrukcji warto zapisać datę i wersję dokumentu, z którego korzystano, aby później nie pomieszać dwóch etapów regulacji. [3]

Emisje wbudowane: dane z procesu produkcji

Masa towaru jest potrzebna do ewidencji, ale nie jest równoznaczna z masą emisji. Emisje wbudowane odnoszą się do produkcji i są wyznaczane zgodnie z metodologią właściwą dla określonego towaru. Potrzebne mogą być dane instalacji, procesu oraz odpowiednich materiałów wejściowych. Z samej faktury handlowej często nie wynika komplet informacji do takiego rozliczenia. [5]
Komisja rozróżnia wykorzystanie wartości rzeczywistych oraz wartości domyślnych przewidzianych zasadami. Jeżeli importer chce oprzeć deklarację na rzeczywistych emisjach, potrzebna jest odpowiednia weryfikacja danych producenta. Nie wystarczy dowolne oświadczenie marketingowe o ekologicznej fabryce. Dokumentacja powinna odpowiadać metodologii CBAM, a nie ogólnemu opisowi śladu środowiskowego użytemu w folderze. [6]
Ustalenie tego z dostawcą wymaga precyzyjnego pytania. Trzeba wskazać towar, instalację i okres, których dotyczą dane, oraz oczekiwany format. Gdy firma kupuje od pośrednika, droga do producenta może być dłuższa. Właśnie dlatego kontakt w sprawie emisji warto rozpocząć przed końcem roku, a nie dopiero przy przygotowywaniu ostatecznej deklaracji.

Dlaczego jedna średnia od dostawcy może nie wystarczyć

Wyobraźmy sobie hipotetycznego sprzedawcę oferującego podobny wyrób z dwóch zakładów. Partie mogą wyglądać tak samo dla odbiorcy handlowego, ale mieć różne dane produkcyjne. Jeśli w dokumentacji pozostanie wyłącznie nazwa pośrednika, późniejsze dopasowanie wartości do właściwej dostawy będzie trudniejsze. To przykład potrzeby identyfikowalności, a nie twierdzenie o konkretnej firmie.
Przy gromadzeniu informacji należy więc zachować powiązanie między dokumentem celnym, pozycją towarową i źródłem danych o emisjach. Arkusz bez odniesienia do partii lub dokumentu bywa mało użyteczny, nawet gdy zawiera wiele liczb. Ważniejsza od objętości pliku jest możliwość wyjaśnienia, skąd dana wartość pochodzi i dlaczego użyto jej w rozliczeniu.
Warto również ustalić, kto weryfikuje kompletność informacji. Dział zakupów może otrzymać dokument od dostawcy, lecz nie wiedzieć, czy odpowiada on wymaganiom. Osoba odpowiedzialna za CBAM powinna mieć sposób zgłoszenia braków i termin ich uzupełnienia. Takie postępowanie ogranicza ryzyko, że problem zostanie odkryty dopiero po zatwierdzeniu rocznego zestawienia.

Ile kosztuje certyfikat

Cena certyfikatów jest powiązana z unijnym rynkiem uprawnień do emisji. Dla importu z 2026 roku Komisja wyznacza ceny kwartalne. Od 2027 roku zasadą jest publikowanie cen tygodniowych. W przypadku rozliczenia dostaw z 2026 nie należy więc automatycznie stosować późniejszej ceny tygodniowej do całego rocznego przywozu. Znaczenie ma okres, którego dotyczy dana cena. [7]
W połowie listopada pełna cena dla czwartego kwartału 2026 roku nie była jeszcze znana, ponieważ okres ten trwał. Komisja wskazuje publikację tej wartości w styczniu 2027 roku. To istotne przy budżetowaniu: część parametrów można już oprzeć na opublikowanych danych, a część pozostaje szacunkiem wymagającym późniejszego uaktualnienia. [7]
Sama cena certyfikatu nie jest jeszcze kosztem całej dostawy. Potrzebna jest właściwa liczba certyfikatów po zastosowaniu reguł rozliczenia. Dlatego prosty rachunek masa towaru razy cena uprawnienia pomija podstawową różnicę między toną produktu a toną odpowiednich emisji oraz wymagane korekty. Taki skrót może dać pozornie precyzyjny, lecz błędny wynik.

Korekty i cena emisji zapłacona za granicą

Mechanizm przewiduje uwzględnienie odpowiednio udokumentowanej ceny emisji zapłaconej przy produkcji w kraju trzecim. Istotne są również reguły dostosowania związane z bezpłatnymi przydziałami w EU ETS. Komisja publikuje osobne akty dotyczące tych elementów. Nie należy zastępować ich jednym uniwersalnym procentem dla wszystkich produktów i producentów. [3]
Jeśli dostawca informuje, że poniósł już koszt emisji, trzeba ustalić, czego dotyczy ta informacja i czy spełnia wymagania dowodowe. Dodatkowa pozycja na fakturze lub ogólna opłata środowiskowa nie musi odpowiadać cenie uznawanej do odliczenia. Właściwe rozliczenie wymaga oparcia się na konkretnych przepisach, dokumentach i metodzie kalkulacji.
Dla planu finansowego użyteczne jest oddzielenie wartości pewnych od założeń. Masa z dokumentów, opublikowana cena za zamknięty kwartał i zweryfikowana wartość emisji mają inne znaczenie niż wstępna deklaracja kontrahenta. Pokazanie tych różnic w kalkulacji pozwala zrozumieć, co może jeszcze zmienić koszt, zamiast ukrywać niepewność w jednej końcowej liczbie.

Gwarancja nie jest zapłatą za certyfikaty

Polskie objaśnienie MF opisuje gwarancję CBAM jako instrument wykazania zdolności finansowej i operacyjnej w określonych przypadkach uzyskiwania statusu, między innymi przy krótkiej historii działalności. Jej wysokość i utrzymanie podlegają odpowiednim zasadom. Nie jest to ten sam etap co zakup certyfikatów i ich roczne umorzenie. [8]
W praktyce firma może potrzebować rozmowy z instytucją udzielającą gwarancji oraz organem właściwym dla postępowania. Wymaga to dokumentów i czasu. Warto uwzględnić te formalności w harmonogramie, zamiast zakładać, że obowiązek finansowy pojawi się dopiero podczas pierwszego zakupu certyfikatów w 2027 roku.
Nie każdy importer ma identyczny obowiązek gwarancyjny. Istotne są przesłanki opisane w regulacji i sytuacja wnioskodawcy. Ogólny poradnik pomaga rozróżnić instrumenty, lecz nie rozstrzyga indywidualnej oceny zdolności ani warunków konkretnej gwarancji. Te elementy należy ustalić w odpowiedniej procedurze.

Co zebrać przed końcem roku

Podstawą jest spójny wykaz właściwych dostaw: daty, dokumenty celne, kody CN, masa netto, kraj pochodzenia, producent i instalacja, jeśli dane te są wymagane dla wybranej metody. Do tego dochodzą informacje o emisjach, dokumentacja ich weryfikacji i ewentualna podstawa uwzględnienia ceny emisji zapłaconej za granicą. Zestaw powinien odpowiadać aktualnej metodologii dla danego towaru. [5]
Następnie trzeba porównać ewidencję z dokumentami odpraw. Różnice w masie, pominięte pozycje lub niezgodna klasyfikacja wymagają wyjaśnienia. Warto zachować historię poprawek i wskazanie osoby zatwierdzającej wynik. Dzięki temu późniejszy odczyt nie sprowadza się do pytania, kto ostatnio zmienił komórkę w arkuszu.
Przydatny jest także kalendarz pracy na 2027 rok: pozyskanie brakujących danych, zakończenie potrzebnej weryfikacji, przygotowanie deklaracji, plan zakupu certyfikatów i kontrola umorzenia. Termin 30 września jest końcem określonego procesu, a nie dobrym momentem na jego rozpoczęcie. Im więcej dostawców i różnych towarów, tym ważniejsze staje się wcześniejsze uzgodnienie odpowiedzialności.

Jak uporządkować kontakt z producentem

Praktyczna wiadomość do dostawcy powinna jasno identyfikować produkt i dostawy, których dotyczą dane. Zamiast prosić ogólnie o certyfikat ekologiczny, warto wskazać potrzebę informacji zgodnej z metodologią CBAM oraz ustalić, kto po stronie producenta odpowiada za jej przygotowanie. To ogranicza ryzyko otrzymania materiału reklamowego, który nie pozwala sporządzić deklaracji.
Należy także uzgodnić termin i sposób wyjaśniania niezgodności. Jeśli producent zmienia źródło dostaw lub zakład, importer potrzebuje informacji umożliwiającej właściwe przypisanie danych. Brak odpowiedzi nie powinien znikać w korespondencji działu zakupów. W ewidencji przydaje się status wskazujący, które pozycje są kompletne, a które oczekują na uzupełnienie lub decyzję dotyczącą dopuszczalnej metody obliczeń.
Warto zachować również wersję otrzymanej dokumentacji i datę jej zaakceptowania. Gdy po kilku miesiącach nadejdzie korekta, trzeba umieć ustalić, których partii dotyczy i czy zmienia przygotowane zestawienie. Taki porządek nie zastępuje wymaganej weryfikacji, ale pozwala osobie odpowiedzialnej wykonać ją na czytelnym materiale.
Najważniejsza jest ciągłość między zakupem a rozliczeniem. Dane zbierane tylko raz, na początku współpracy, mogą nie opisywać wszystkich późniejszych dostaw. Regularny kontakt z producentem i kontrola kompletności są więc elementem obsługi importu, a nie jednorazowym załącznikiem do umowy. Dzięki temu roczny termin staje się zamknięciem uporządkowanej pracy, zamiast próbą odtworzenia wielu miesięcy z rozproszonych plików.
Wewnętrzna kontrola powinna obejmować także jednostki miary. Kilogramy z dokumentu handlowego, tony netto z ewidencji i tony odpowiednich emisji opisują różne wielkości. Przepisanie poprawnej liczby do niewłaściwej kolumny może znacząco zniekształcić wynik. Dlatego przy każdym polu warto zachować nazwę, jednostkę i dokument źródłowy, a nie tylko samą wartość liczbową.

Najczęstsze pytania

Czy brak sprzedaży certyfikatów w 2026 roku oznacza brak obowiązków? Nie. Import z 2026 roku jest podstawą późniejszego rozliczenia, a dokumentację i wymagane formalności trzeba przygotowywać wcześniej.
Czy próg 50 ton liczy się na przesyłkę? Nie. To próg roczny według zasad agregacji określonych w regulacji. Nie dotyczy wszystkich sektorów identycznie.
Czy wystarczy deklaracja producenta o niskiej emisji? Nie musi wystarczyć. Dane mają odpowiadać metodologii CBAM, a przy wartościach rzeczywistych znaczenie ma wymagana weryfikacja.
Kiedy rozlicza się import z 2026 roku? Pierwsza roczna deklaracja i umorzenie odpowiedniej liczby certyfikatów mają termin do 30 września 2027 roku, zgodnie z aktualnym harmonogramem okresu docelowego.

ŹRÓDŁA I MATERIAŁY

Na czym opieramy ten materiał

  1. Komisja Europejska: aktualne materiały o deklaracji rocznej i certyfikatach CBAM, wrzesień 2026 r.
  2. Komisja Europejska: CBAM definitive regime - zasady okresu docelowego
  3. Komisja Europejska: CBAM legislation and guidance - akty dotyczące obliczeń, weryfikacji i korekt
  4. EUR-Lex: rozporządzenie UE 2025/2083 upraszczające CBAM
  5. Komisja Europejska: Guidance No. 1 - Introduction to CBAM concepts, zasady odpowiedzialności i danych
  6. Komisja Europejska: materiały o wartościach rzeczywistych i domyślnych, 23 czerwca 2026 r.
  7. Komisja Europejska: Price of CBAM certificates - ceny i metodologia
  8. Ministerstwo Finansów: CBAM - status zgłaszającego i gwarancja

AUTOR ARTYKUŁU

Marek

ROZKMIN.TO

Najnowsze artykuły