Przejdź do treści

Dziennik wiadomości z całej Polski

niedziela, 22 listopada 2026
Internet i aplikacje

Sejm przyjął ustawę o Data Act. Co zmieni dla danych z urządzeń i chmury?

Sejm przyjął ustawę o krajowym nadzorze nad Data Act. Wyjaśniamy, co unijne przepisy znaczą dla danych z urządzeń i usług chmurowych.

Sejm przyjął ustawę o Data Act. Co zmieni dla danych z urządzeń i chmury?
Sejm przyjął ustawę o Data Act. Co zmieni dla danych z urządzeń i chmury?
19 listopada Sejm przyjął ustawę określającą krajowe zasady nadzoru nad stosowaniem unijnego Data Act. To ważna wiadomość dla użytkowników aut, zegarków, inteligentnych telewizorów, sprzętu domowego oraz firm korzystających z chmury. Najważniejsze doprecyzowanie brzmi jednak: sam Data Act obowiązuje w Unii Europejskiej już od 12 września 2025 roku. Sejm nie przyjął więc unijnego aktu po raz pierwszy ani nie stworzył od zera prawa do danych z urządzeń. Głosowanie dotyczy krajowych rozwiązań wspierających nadzór i egzekwowanie przepisów w Polsce. Ministerstwo Cyfryzacji podało, że projekt uzyskał 381 głosów za przy 19 głosach przeciwnych. [1] [3]

Data Act: prawo unijne, nie nowa aplikacja

Data Act, czyli rozporządzenie UE 2023/2854, ustanawia zasady sprawiedliwego dostępu do danych i ich wykorzystywania. Rozporządzenie weszło w życie 11 stycznia 2024 roku, a zasadniczo jest stosowane od 12 września 2025 roku. W odróżnieniu od dyrektywy nie wymaga zwykłego przepisania całej treści do prawa krajowego, ale państwa mogą potrzebować własnych przepisów organizujących właściwe organy i procedury egzekwowania. Właśnie w tym kontekście należy czytać decyzję Sejmu. Przyjęcie ustawy przez Sejm nie jest jednocześnie potwierdzeniem, że wszystkie krajowe mechanizmy już działają - proces legislacyjny ma dalsze formalne etapy. [1] [3]

Dane z auta, zegarka i innych urządzeń

Przepisy dotyczą danych generowanych podczas korzystania z produktu skomunikowanego i usług z nim związanych. Komisja Europejska wskazuje przykłady takie jak auta, smartwatche, inteligentne telewizory i maszyny przemysłowe. Mogą to być informacje o działaniu, użyciu, stanie sprzętu lub jego otoczeniu. Celem nie jest automatyczne przejęcie całej wiedzy producenta. Data Act nie daje prostego prawa do kodu źródłowego, tajemnic handlowych ani dowolnych materiałów firmy. Tworzy za to reguły, dzięki którym użytkownik może mieć dostęp do danych powstałych przy używaniu produktu i - w przypadkach przewidzianych przepisami - zdecydować o przekazaniu ich wskazanemu podmiotowi. [2] [3]
Praktyczny sens widać przy serwisie. Użytkownik nie musi z góry zakładać, że dane potrzebne do diagnostyki lub utrzymania sprzętu mogą wykorzystywać tylko rozwiązania producenta. Dostęp do danych może wspierać konkurencyjne usługi posprzedażowe, naprawy albo analizy. Nie jest to jednak obietnica, że niezależny serwis wykona każdą naprawę ani że wszystkie dane będą dostępne od ręki w takim samym formacie. Znaczenie mają bezpieczeństwo urządzenia, ochrona danych osobowych, zakres umowy i ograniczenia techniczne. Rozsądny wniosek jest prosty: warto pytać producenta, jakie dane powstają, jak można uzyskać do nich dostęp i na jakich zasadach można je udostępnić.

Data Act a prywatność

Data Act nie jest tym samym co RODO. Pierwszy akt dotyczy dostępu do danych i ich używania w gospodarce opartej na urządzeniach oraz usługach cyfrowych. RODO określa zasady przetwarzania danych osobowych. Gdy informacje z urządzenia pozwalają zidentyfikować człowieka, oba zestawy zasad mogą działać równocześnie. Dostęp wynikający z Data Act nie kasuje obowiązku ochrony prywatności ani nie usprawiedliwia przekazywania danych każdej firmie, która o nie poprosi. Przed udostępnieniem danych z zegarka, auta czy domu warto sprawdzić, co dokładnie trafia do odbiorcy, w jakim celu, przez jaki czas będzie przechowywane i czy odbiorca jest wiarygodny. [2]

Chmura: łatwiejsza zmiana dostawcy

Drugim dużym obszarem są usługi przetwarzania danych, w tym chmura. Komisja Europejska wyjaśnia, że Data Act ma ułatwić zmianę dostawcy lub równoległe korzystanie z usług kilku dostawców. Regulacja ma ograniczać bariery techniczne i umowne, które blokują przenoszenie danych oraz usług. To istotne dla małej firmy, która nie chce być na stałe związana z jednym rozwiązaniem, ale też dla większej organizacji budującej odporność na awarię lub zmianę warunków handlowych. [2]
Łatwiejsza zmiana dostawcy nie oznacza automatycznie bezkosztowej i bezobsługowej migracji. Przenosiny systemu mogą wymagać kopii danych, sprawdzenia kompatybilności, ustawienia uprawnień, odtworzenia integracji i planu ciągłości działania. Data Act ogranicza ryzyko sztucznego zamknięcia użytkownika w jednym ekosystemie, ale nie zastępuje technicznego projektu. Przed migracją firma powinna wiedzieć, które dane, procesy i połączenia są krytyczne, a także jak zweryfikuje efekt po przeniesieniu.

Co zmienia polska ustawa

Według Ministerstwa Cyfryzacji przyjęta przez Sejm ustawa uzupełnia bezpośrednio stosowane prawo UE o rozwiązania pozwalające skuteczniej egzekwować prawa użytkowników i wspierać gospodarkę opartą na danych. To świeży fakt z 19 listopada. Nie należy dopowiadać do niego rzeczy, których komunikat nie potwierdza: nie wynika z niego, że każda firma już zapewnia gotowy eksport danych, ani że każdy spór został rozstrzygnięty. Najuczciwiej rozróżnić trzy poziomy: istniejące prawo UE, rzeczywiste wdrożenie po stronie produktu lub usługi oraz krajowy nadzór nad stosowaniem przepisów. [1]

Krótka lista dla użytkownika i firmy

Użytkownik może zacząć od dokumentacji i ustawień konta: sprawdzić, jakie dane zbiera urządzenie, czy istnieje możliwość ich pobrania oraz komu chce je ewentualnie udostępnić. Firmy powinny najpierw ustalić swoją rolę - użytkownika, producenta, posiadacza danych czy dostawcy usługi przetwarzania danych - ponieważ od niej zależą obowiązki. Przed przekazaniem danych stronie trzeciej potrzebna jest ocena bezpieczeństwa i prywatności. Przed zmianą chmury warto sporządzić inwentarz danych, umów, integracji i uprawnień. Sedno Data Act nie polega na cudownym przycisku, lecz na zmianie pytania: kto może korzystać z danych generowanych przez produkt i na jakich zasadach. Listopadowe głosowanie jest kolejnym krokiem w budowaniu odpowiedzi na to pytanie w Polsce.

Kiedy obowiązek projektowania obejmie nowe urządzenia

W harmonogramie Data Act jest istotna data 12 września 2026 roku. Zgodnie z artykułem 50 rozporządzenia obowiązek wynikający z artykułu 3 ustęp 1 dotyczący projektowania produktów skomunikowanych i powiązanych usług ma zastosowanie do produktów i usług wprowadzanych na rynek po tej dacie. Przepis ma znaczenie, ponieważ dostęp do danych najlepiej zaplanować jeszcze na etapie projektu urządzenia, a nie próbować dobudować go później. Nie znaczy to jednak, że wszystkie istniejące urządzenia pozostają poza wszelkimi zasadami Data Act. Zakres konkretnego obowiązku trzeba zawsze odczytać razem z przepisami przejściowymi oraz typem produktu i usługi. [3]

Nie każdy eksport danych jest taki sam

W codziennym języku słowo dane może oznaczać wiele różnych rzeczy. Inaczej wygląda zapis treningu ze smartwatcha, inaczej historia błędów urządzenia, a jeszcze inaczej dokumenty przechowywane w usłudze chmurowej. Nie należy zakładać, że żądanie dostępu do jednego rodzaju informacji otwiera drogę do każdego materiału związanego z producentem. Przy pytaniu o dane warto opisać produkt, usługę, okres i cel. Takie doprecyzowanie pomaga rozpoznać, czy chodzi o dane generowane przez używanie produktu, dane osobowe, treści użytkownika czy inną kategorię. Zmniejsza też ryzyko, że odpowiedź będzie zbyt ogólna, a użytkownik podejmie decyzję bez zrozumienia konsekwencji.

Dlaczego to ważne także dla małych firm

Dla małej firmy Data Act nie jest wyłącznie hasłem z Brukseli. Przedsiębiorstwo może używać maszyn, pojazdów, czujników lub usług chmurowych, od których zależy codzienna praca. Wybór serwisanta, sposób odzyskania danych po zmianie dostawcy i zasady udostępnienia informacji partnerowi biznesowemu mogą wpływać na koszty, ciągłość działalności oraz bezpieczeństwo. Jednocześnie przepisy nie zwalniają z podstawowych obowiązków: kontrolowania umów, tworzenia kopii zapasowych i ochrony informacji klientów. Data Act daje ramy, lecz nie jest gotową procedurą dla każdego przedsiębiorstwa. Właśnie dlatego świeża polska ustawa o nadzorze ma znaczenie - ma ułatwić egzekwowanie reguł, które już funkcjonują w prawie unijnym. [1] [2]

ŹRÓDŁA I MATERIAŁY

Na czym opieramy ten materiał

  1. Ministerstwo Cyfryzacji, Większa kontrola nad danymi. Data Act przyjęte przez Sejm, 19 listopada 2026
  2. Komisja Europejska, Data Act
  3. EUR-Lex, rozporządzenie (UE) 2023/2854

AUTOR ARTYKUŁU

Marek

ROZKMIN.TO

Najnowsze artykuły