Przejdź do treści

Dziennik wiadomości z całej Polski

niedziela, 22 listopada 2026
Nauka

ESCAPADE leci ku Marsowi. Jak działa wspomagany manewr grawitacyjny

Dwie sondy ESCAPADE wykorzystały bliskie przeloty obok Ziemi i pracę silników, aby obrać kurs na Marsa. Na orbicie zbadają reakcję planety na wiatr słoneczny.

ESCAPADE leci ku Marsowi. Jak działa wspomagany manewr grawitacyjny
ESCAPADE leci ku Marsowi. Jak działa wspomagany manewr grawitacyjny

Nie najkrótsza droga, lecz dobrze zaplanowany kurs

Misje międzyplanetarne nie zawsze startują wtedy, gdy planeta docelowa jest najbliżej. Dwie identyczne sondy NASA tworzące misję ESCAPADE wystartowały 13 listopada 2025 r., gdy Ziemia i Mars znajdowały się po przeciwnych stronach Słońca. Zamiast natychmiast ruszyć w prosty rejs ku Czerwonej Planecie, weszły na orbitę w pobliżu punktu Lagrange’a L2 układu Ziemia-Słońce. Na tej trasie czekały na układ geometryczny pozwalający wykorzystać bliskie spotkanie z Ziemią. [1]
Ten etap nie był objazdem dla samego objazdu. NASA wskazuje, że taka architektura lotu daje większą elastyczność startu: sonda może wystartować niemal w dowolnym czasie, a później skorzystać z impulsu zapewnionego przez Ziemię, zamiast czekać około dwóch lat na kolejne klasyczne okno startowe do Marsa. To istotne zwłaszcza dla misji, w których plan lotu ma łączyć ograniczenia rakiety, pozycję planet i ilość paliwa pozostałą na dalszą podróż. [1]

Co zrobiły przeloty obok Ziemi

Sondy ESCAPADE wykonały wspomagane przeloty obok Ziemi 7 i 9 listopada 2026 r. Pierwsza minęła planetę w odległości około 1 tys. mil, druga około 650 mil. Każdy z przelotów był połączony z trwającym mniej więcej dziewięć minut uruchomieniem silnika. Zestawienie grawitacji Ziemi i własnego napędu miało skierować pojazdy na marsjańską trajektorię. [1]
W najprostszym ujęciu manewr grawitacyjny pozwala zmienić ruch sondy dzięki bliskiemu przejściu obok masywnego ciała. W przypadku ESCAPADE nie chodziło więc o „zawrócenie” wokół Ziemi, lecz o wykorzystanie jej oddziaływania podczas precyzyjnie wyznaczonego przelotu. W relacji NASA ważne są dwa elementy działające razem: grawitacyjny zastrzyk wynikający z mijania Ziemi oraz długi impuls silnika. Dopiero ta kombinacja pozwoliła dwóm małym sondom opuścić okolicę Ziemi z kursem na Marsa. [1]

Dziesięć miesięcy rejsu i wejście na orbitę

Po listopadowych przelotach misję czeka około dziesięciomiesięczny lot międzyplanetarny. Według obecnego planu pierwsza sonda ma wykonać manewr wejścia na orbitę Marsa 7 września 2027 r., a druga - dwa dni później, 9 września. Każdy z tych manewrów ma potrwać około 11 minut. To moment, w którym cel podróży zmieni się z przelotu w regularne badania marsjańskiego otoczenia. [1]
Samo oczekiwanie w pobliżu Ziemi nie było dla instrumentów czasem straconym. NASA podaje, że w fazie loiter sondy obserwowały ziemski ogon magnetyczny. Podczas dalszego lotu będą mogły rejestrować wiatr słoneczny w przestrzeni między Ziemią a Marsem. Te obserwacje nie zastępują głównego programu na marsjańskiej orbicie, ale pozwalają sprawdzać działanie aparatury i zbierać dane w drodze. [1]

Dwie sondy, jedna odpowiedź na pytanie o Marsa

ESCAPADE ma badać, jak wiatr słoneczny oddziałuje z marsjańskim środowiskiem oraz jak może przyczyniać się do utraty atmosfery przez planetę. W tym celu oba pojazdy najpierw będą lecieć tą samą orbitą. Porównywanie pomiarów wykonanych w różnych miejscach lub w różnym czasie ma pomóc rozdzielić zmienność przestrzenną od zmian zachodzących w czasie. [1]
Po około sześciu miesiącach jedna sonda ma zostać przesunięta dalej od Marsa, a druga pozostać bliżej planety. Taka konfiguracja umożliwi jednoczesny pomiar nadchodzącego wiatru słonecznego oraz bezpośredniej odpowiedzi Marsa. Plan zakłada rozpoczęcie naukowej części misji w czerwcu 2028 r.; drugi etap obserwacji ma trwać pięć miesięcy. Właśnie możliwość równoczesnych pomiarów jest powodem, dla którego ESCAPADE wysyła parę statków zamiast pojedynczej sondy. [1]

Dlaczego warto śledzić tę podróż

Historia ESCAPADE pokazuje, że lot na Marsa nie musi zaczynać się od prostego wystrzelenia w kierunku planety. W tym przypadku kolejność była odwrotna od intuicji: najpierw długie oczekiwanie w sąsiedztwie Ziemi, potem dwa bliskie przeloty z pracą silników, a dopiero później kurs międzyplanetarny. W 2027 r. kluczowe będzie bezpieczne wejście obu sond na orbitę. Jeśli plan się powiedzie, w 2028 r. para ESCAPADE zacznie dostarczać zestawione pomiary tego, co dociera do Marsa ze Słońca i jak reaguje na to jego atmosfera oraz otoczenie. [1]

ŹRÓDŁA I MATERIAŁY

Na czym opieramy ten materiał

  1. NASA, NASA’s ESCAPADE Completes Powered Earth Flybys, Now En Route to Mars

AUTOR ARTYKUŁU

Redakcja rozkmin.to

Profil redakcyjny przeznaczony do przykładowych materiałów demonstracyjnych.

ROZKMIN.TO

Najnowsze artykuły